ازمجموع آیات قرآن:

9 مورد به قهر خداوند،

20 مورد  به غضب او،

13 مورد به انتقام حقتعالي اشاره شده.

در حالی كه :

107 مورد به بخشش  پروردگارعالم ،

180 مورد به غفران وآمرزش بندگان،

352 مورد به رحمت اواشاره گرديده است.

واین یعنی:

انسان بایدخویشتن رازيرچتررحمت خداوند مهربان ورؤف قراردهد

وباامید به فضل پروردگار همواره ازاو طلب بخشایش و رحمت نماید.

ربنا فاغفرلنا ذنوبنا

و كفّرعنا سيّئاتنا

و توفّنامع الابرار.

پروردگا را،گناهان ما را بيامرزوبديهايمان را بپوشان ومارا با نيكان

بميران.

اخلاق درجهت اصلاح نفس وآرزوهاى انسان گام  برمی دارد.

زمانى كه آرزوهاى انسان ، والا  و زیبنده شخصیت او باشد ،

اخلاق او نيز از زمينه‏اى نيك نشأت خواهد گرفت .

هد ف دعا پاكسازى نفس ودرجهت اصلاح اخلاق وآداب انسان

است.

ای   بیکرانه  هستی،  و ای کران   بیکرانه

در  قفس  تن  گرفتارم ،  مرا  در  خود    گیر.

من اسیر   احساسم  و عقلم  را   در   منزلگاه

خیال جا گذاشته ام وسایه آن را بیدک می کشم

و او  مرا  به  سرابی  دلخوش   کرده   است  .

کجاه است  منزلگاه آرمیدن ؟  و چگونه  است

رمیدن از خود   وبسوی تو پر گشودن ؟

پناهم ده!

دعاهایی که از پيامبر(ص) و يا ائمه(ع) بجامانده ، الهامى است از قرآن کریم با 

همان انديشه‏ و مفاهيمى که درقرآن آمده است.ازجمله آن:

الف) یاد خدا كه در بسيارى از آيات به آن اشاره دارد.

یاایهاالذین آمنواذکروالله ذکرا کثیرا.احزاب/ 41

ب) بیان عقايد و تثبيت آن درقلب انسان .

"مؤمنان كسانى هستند كه هرگاه خدا یاد شود دلهاى اينان بيمناك مى‏گرددوهرگاه

آيات اوبرآنان خوانده شود ايمانش مى‏افزايد وبرخداوندشان توكّل مى‏كنند. انفال/2

ج) دعوت انسان به عمل نیک وصالح درتمام شئون زندگی.

ادعیه ایی چون دعای مجیر،دعای سمات،دعای کمیل وبسیاری ازاین قبیل که در

کتب ادعیه آمده است،دارای بالا ترین مفاهیم اعتقادی وعرفانی هستند وهمچون

خورشید تابناک براهل دل می تابند.

صحیفه سجادیه (زبور آل محمد) مخزنی است از اسرار و انسان را از فرش به

عرش رهنمون می کند .

چه می شد با گذرازتمام موانع خود ساخته ، به مطالعه مد برانه  این ادعیه  می

پرداختیم؟

چه می شد درکنارقرائت دعا تضرع وانابه(که درجای خودلازم وبسی ارزشمند

است) نگاه ماخذ گونه باین ادعیه داشتیم وازاین دریای بیکران بهره لازم را می

بردیم؟

علی (ع) عبادتهای مردم را به سه دسته تقسيم فرمودند:
گروهی خداوند را به اميد بهشت عبادت كردند كه آن عبادت بازرگانان است.
گروهی خداوند را از ترس جهنم عبادت كردند كه آن عبادت بردگان است.
گروهی خداوند راعبادت كردند ازروی شكروسپاس كه آن عبادت آزادگان است.

دربین اقوام و ملل دنيا  مردمی را نمی يابيم كه  از دعا  بی نياز باشند . حتاآ نها كه بت

می ‌پرستند در معابدشان با تمام قد به خاك می ‌افتند و دعا می خوانند.

قرآن و عترت به ما آموخته‌اند كه چگونه دعا كنيم و چه چيزهايی را جهت سعادت دنيا

وآخرت خويش ازحضرت حق مسألت نماييم.

اغلب آياتی كه با عبارت "ربّنا "نازل شد ، بیانگرارشاد مردم درچگونه  طلب کردن از

خداوند است.

رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ فِي الْ‏آخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنا عَذابَ النَّارِ

خدايا در دنيا و آخرت بر ما نيكی عطا كن و ما را از آتش نگه دار.

رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ.

خدايا ما را از مسلمين قرار ده و نسل ما را از ايمان آورندگان بر تو قرار ده.

رَبَّنا لا تُزِغْ قُلُوبَنا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً.

خدايا قلب ما را بعد از هدايت آلوده نكن و برنگردان و رحمتت را بر ما هديه كن.

هنگامی که برای کسی دست دعابه سوی آسمان بلند می کنیم

او را در اعماق روح و ضمیر باطن خود بنشانیم و از اینکه

دعایمان مستجاب خواهد شد، شکر گزاری کنیم .هنگامی که

با اعتقاد روبه سوی خداوند می آوریم ،ایمان داشته باشیم که

آرزویمان را بر آورده خواهد کرد.

شک  و تردید و دودلی، همواره حالاتی آشنا برای انسانها  است .

این تردید ناشی از عدم اعتماد و ایمان کامل به  وجود قدرت برتر

است که تمام کائنات درید قدرت اوست.

از صمیم قلب اطمینان حاصل کنیم که با  وجود او هر غیر ممکنی

ممکن و هر عملی میسر می شود. این در صورتی میسر است که

به آن ایمان کامل داشته باشیم.

چنان به خداوند ایمان  داشته باشیم که  در کودکی خود را به مادر

می سپردیم و جز او کس دیگری را نمی شناختیم و عشق او را با

ما جن و انس را فقط براي عبادت و بندگي خود آفريديم.

                                            (الزاريات / 56)

انسان  همه‌ء هستی خود را از خدا دارد و هيچ چيز او از خودش نيست. بنابراين

انسانها به معنای واقعی فقيرهستند. پس دردعا بايد اول توجه به فقر خود داشته

باشد وبا همان حال دعا كند. امام صادق (ع) فرمود: خداوند متعال به موسی وحی

كرد: "ای موسی، وقتی در پيشگاه من هستی، همچون بنده‌ء فقير باش".

برخی ازمكان و زمان، جهت استجاب دعا تأثير خاصی دارند واین بخاطر فضیلتی

است که  خداوند برآن مکان زمان عطا کرده است . مانند  برتری شهر مكه نسبت

به ديگرسرزمينها وفضيلت " شب قدر" نسبت به هزارماه. اين فضيلتها برای آن

است که انسان بتواند بااستفاده ازآنها هرچه بهترو بيشتر به خداوند تقرب جويد.

خدايا  من در بى نيازى خود نيازمندم، پس چگونه در نياز خود نيازمندنباشم؟

خدايا  من در دانش خود نادانم، پس چگونه در نادانى خود نادان نباشم؟

                                               دعای امام حسین(ع) در عرفه    

دعا،  یکی از مهمترین شاخصهای ادیان ابراهیمی است چرا که  تنها در این ادیان مابا خدایی واحد روبرو هستیم که انسان توان آن رادارد با وی گفتگوکند . رابطه آدمی با امر قدسی درادیان  دیگراز نوع گفتگو نیست و بیشترمبتنی برتجربه دینی است.ازسوی دیگروقتی می گوییم"دعاعبارت است از گفتگوی انسان با خدا" بردو طرف بودن این رابطه  تأکید داریم ودعاراازگونه ای نیایش یکطرفه مجرا می کند .

به همین  دلیل در بسیاری از دعاهایی که  در سنت خودمان وجود  دارند همیشه وهمه جا این انسان نیست که با خدای خود سخن می گوید، بلکه  خداوند هم در بسیاری از موارد باانسان مشغول سخن گفتن می شود.

الهي، تو پاك آفريده‌اي، ما آلوده كرده‌ايم

الهي، شكرت كه فهميدم كه نفهميدم

الهي، به سوي تو آمدم؛ به حقّ خودت مرا به من بر مگردان!

الهي، ظاهر ما اگر عنوان باطن ما نباشد، در "يوم تبلیالسرائر" چه كنيم؟

الهي، ما همه بيچاره‌ايم و تنها تو چاره‌اي، و ما همه هيچ كاره‌ايم و تنها تو كاره‌اي

                                                                           استاد حسن زاده آملی

فرد دعاكننده بايد توجه داشته باشد كه مخاطب اومالك و خالق اوست پس بايد با

تمام وجود توجهش به دعای خود باشد وصرف حرف زدن بدون توجه،درحقيقت

بی اعتنايی به مخاطب است . امام صادق (ع) فرمود:  " خداوند متعال دعای دل

غافل رامستجاب نمی ‌كند پس هنگام دعا با تمام وجود رو به سوی خدا بياور، و

يقين به اجابت داشته باش".

الهي، رجب بگذشت و ما از خود نگذشتيم، تو از ما بگذر
الهي، عاقبت چه خواهد شد و با ابد چه بايد كرد؟

الهي، هر چه بيشتر دانستم نادانتر شدم، بر ناداني‌ام بيفزا

الهي، ما را يارايِ ديدن خورشيد نيست، دم از ديدار خورشيد آفرين چون زنيم؟

!الهي، به لطفت دنيا را از من گرفته‌اي، به كرمت آخرت را هم از من بگير
الهی، روزم را چون شبم روحاني گردان، و شبم را چون روز نورانی

الهی، عارفان گویند "عرفنی نفسک" این جاهل گوید "عرفنی نفسی"

                                                         "نیایش استادحسن زاده آملی""

خداوند انسان را با فطرت كمال طلبی خلق كرد. برای رسيدن به كمال،چراغ عقل

به او بخشيد و انبياء و ائمه اطهار را هدايتگر و الگوی او قرارداد وبرای اينكه

در رسيدن به كمال خطائی رخ ندهد، به آنان عصمت بخشيد، تا گفتارورفتارشان

بدون شبهه وجود خطا و با اطمينان خاطر روشنگر راه كمال باشد.

تنها راه رسيدن به كمال، انجام اطاعت و عبادت خداست و از آنجا  كه عقل بشر

نمی ‌تواند مستقلاً به ماهيت تمام عبادات وچگونگی انجام آن پي ببرد،ناچاراست

به  معصومين (ع) رجوع كند و شيوه  آنان را به كار گيرد و در دعا  كردن  كه

برترين عبادات است ، و بهترين راه  برقراری  ارتباط با خداست ، بايد روش  و

سيره معصومين (ع)به كار برد.

و چون بندگانم از تو سراغ مرا می گيرند، بدانند كه من نزديكم

و دعوت دعوت‌ كنندگان را اجابت می ‌كنم، البته در صورتی كه

مرا بخوانند. پس بايد كه آنان نيز دعوت مرااجابت  نموده و به

من ايمان آورند تا شايد رشد يابند.            (بقره/ 186)

انسان در همه امور محتاج خداوند است و برای برآورده شدن حاجت نبايد متكی

به وسايل و وسايط عادی و ظاهری باشد.

گاهی انسان ازخدا کمک و یاری می طلبد تا امور او بانجام رسد و درعین نیاز و

توسل به خالق باسباب عادی نیز امید دارد. وبه فرموده امام سجاد(ع): " در دعا

خدا را نمی‌خواند به اين معنا كه به  زبان از خدا طلب کمک می کند  ولی  در دل

همه‌ء اميدش به اسباب عادی يا امور وهمی است."

امام صادق (ع) فرمود: "وقتی كسی از شما چيزی از خداوند درخواست می ‌كند

و انتظاراجابت دارد بايد از همه‌ء مردم مايوس باشد واميدش فقط به خدا باشد."

دعا وسيله نزدیکی به خداست.

دعا كليد گنجينة بخشايش خداست.

دعا موجب نزول بركات الهي است.

دعا بهترين رابطه انسان با خدا است.

دعا عروج نفس ناطقه به به ملكوت است.

دعا ره توشه عاشقان قبله جمال یار است.

دعا نجوی گفتن و شيرين زباني كردن است.

دل بي‌دعا بهاء ندارد، و دل بي‌بهاء، بهاء ندارد.

اگر دعا با شرايط و آدابش به جا آورده شود و هنگام دعا اميد انسان فقط به خدا

باشد نه چيز ديگر، هيچ درخواستي بدون پاسخ نخواهد ماند.

مولی الموحدین(ع) فرمود:"دعا كننده بدون عمل مانند تيرانداز بدون كمان است

كه هيچ گاه دعای او به اجابت نمی رسد".

امام صادق (ع)فرمود:" دعا در چهار وقت به اجابت می رسد: قبل از اذان صبح،

بعد از طلوع فجر، بعدازظهر و بعد از مغرب"

الهي! در جلال رحمانی، دركمال سبحانی، نه محتاج زمانی ونه

آرزومند مكانی، نه كسی به توماند و نه به كسی مانی،پيداست

كه در ميان جانی، بلكه جان زنده به چيزی است كه تو آنی.

الهی!  يكتای بی همتايی، قيّوم توانايی، بر همه چيز بينايی، در

همه حال دانايی، از عيب مصفّايی، از شريك  مبرّايی، اصل هر

دوايی، داروی دلهايی.

                                          مناجات خواجه عبدالله انصاری

خالصترين دعا وقتی انجام می گیرد كه  دست انسان از همه‌ء اسباب عادی، كوتاه

باشد وشخص تنهاعامل موثرراخدا بداند"انقطاع ازماسوا واتصال به حق تعالی".

دلی كه سرشارازوسوسه‌های شيطانی وهوای نفسانی است نمی ‌تواند با مبدا خير

و كمال مطلق در ارتباط باشد .دراین صورت بر زبان راندن دعا و درخواست خير،

فقط ابراز كردن چند جملهء دروغ است. مولی الموحدین(ع) فرمود: "بهترين دعا

آن است كه از سينه‌ای پاك وقلبی پرهيزگار صادر شود."

الهي آن خواهم كه هيچ نخواهم.

الهي همه گوينده بده، حسن گويد بگير.
الهي همه سرِ آسوده خواهند، و حسن دل آسوده.

الهي هر چه بيشتر دانستم نادانتر شدم، بر ناداني‌ام بيفزا!

الهي همه از گناه توبه مي‌كنند، و حسن را از خودش توبه ده

الهي عارفان گويند «عَرِّفني نفسَك»، اين جاهل گويد «عَرِّفني نفسي!»

الهي از نماز و روزه‌ام توبه كردم؛ به حق اهل نماز و روزه‌ات توبة اين نااهل را بپذير!

                                                                           الهی نامه استاد حسن زاده آملی

گاهی انسان در زندگی روزمره خود گرفتار مشكلاتی می ‌شود كه بر طرف كردن

آن از توانش خارج است.

انسان بايد هميشه پروردگارخود رابه ياد داشته باشد وبا توكل براوهمه كارهای

خود را انجام دهد. اما معمولا انسان در وقت راحتی خدا را فراموش می ‌كند ودر

سختی وناچاری به ياد اومی افتد. مثل اينكه خدا فقط خدای سختی ها و مشكلات

است ، در حاليكه  در راحتی ‌ها به ياد  خدا بودن ، باعث جلب  توجه  خداوند در

سختیها می ‌شود . امام صادق (ع) فرمود: " كسی كه قبل از  نزول بلا  دعا  كند،

هنگام بلا دعايش مستجاب می ‌شود "

خدایا   بیامرز آن گناهانم راکه  نعمت ها را تغییر می دهد .

خدایا   بیامرز آن گناهانم را که از اجابت دعا جلو گیری می کند.

خدایا   بیامرز آن گناهانم را که سبب ایجاد حوادث ناگوار می شود.

                                                                                                                                          دعای کمیل

اگر دعايمان مستجاب نشد، گذشته از مصلحت‌ها و حكمت‌های الهی، بایدعلت

اصلی را  در خودمان جستجو کنیم . چه بسا،  گناه  و معصيت ، حجاب و مانع

استجابت دعا می ‌شود .

براساس کلام وحی،ارتباط با خداوند ،در خواست کمک از او درصورتي امكان‌

پذير است كه اعمال انسان خلاف خواست پروردگار نباشد.(شوری /26)

امام صادق (ع) فرمود : " وقتي كسی از شما خواست دعايش اجابت شود بايد

درآمدش حلال باشد وحق الناس برعهده‌اش نباشد. دعاي بنده‌ای كه درشكمش

لقمه حرام باشد يا بر عهده‌اش حق الناس باشد، اجابت نمی شود.

خدايا: 

می دانم كه آماده برآوردن حاجات اميدوارانی ومراتب حال پريشان خاطرانی.

                                                                                                          امام سجا د(ع)

دعای صبح و آه شب كليد گنج مقصود است            بدين راه و روش ميرو كه با دلدار پيوندی

دعا مظهر بندگی انسان است. بند